Meer dossiers, minder mensen. Dat is de stand van de sector. Volgens het KBvG-jaarverslag 2025 werden vorig jaar 2.161.070 incassodossiers geopend, 9,5% meer dan in 2024. Tegelijk daalde het aantal FTE in de sector naar ongeveer 2.492, lager dan in voorgaande jaren, terwijl aan het eind van het jaar circa 3,5 miljoen dossiers in behandeling waren. Personeelskosten vormen het grootste deel van de uitgaven. Wie in die situatie hoort dat bijna de helft van het werk automatiseerbaar is, wil vooral weten: welke helft precies, en wat verandert er dan in het kantoor?
Welke helft: ambtelijk of niet-ambtelijk?
Het jaarverslag zelf geeft de eerste aanwijzing. De KBvG schrijft: "Het aantal ambtshandelingen geeft inzicht in het juridische deel van het werk, zoals het betekenen van stukken en het leggen van beslag. Een groot deel van het werk bestaat daarnaast uit contact met schuldenaren, overleg met schuldeisers en afstemming met gemeenten, bewindvoerders en andere betrokken partijen."
In 2025 werden 1.523.200 ambtshandelingen uitgebracht, 5,3% minder dan in 2024. Die handelingen zijn op grond van artikel 2 van de Gerechtsdeurwaarderswet het exclusieve domein van de gerechtsdeurwaarder, met tarieven die in het Btag zijn vastgelegd. Alles daaromheen, de analyse, de correspondentie, de afstemming, is werk dat geen ambtelijke bevoegdheid vereist en dat volgens het jaarverslag een groot deel van het werk uitmaakt.
Twee externe schattingen wijzen dezelfde kant op. De onafhankelijke website benikeenrobot.nl schat, op basis van een eigen taakmodel (tijdsbesteding maal automatiseringsscore per taak), dat 46% van het werk van een gerechtsdeurwaarder automatiseerbaar is. Dat is een indicatieve schatting, geen wetenschappelijk onderzoek, maar de verdeling per taak is leerzaam: juridische documenten opstellen 70%, dagvaardingen uitbrengen 57%, schulden innen 47%, beslaglegging uitvoeren 40%, cliënten en schuldenaren adviseren 23%. Goldman Sachs kwam in maart 2023 voor de Verenigde Staten uit op circa 44% van de taken in juridische beroepen die blootstaan aan automatisering door generatieve AI.
De KBvG-lijn past hierbij. Voorzitter Chris Bakhuis noemt in haar column "AI als deurwaarder: kans of bedreiging?" AI een hulpmiddel en geen vervanger. Automatiseerbaar volgens haar: de financiële analyse van de schuldenaar, dossieranalyse, communicatie met schuldenaren en de detectie van problematische schulden. Menselijk blijft "een intuïtieve inschatting van een situatie maken" en "empathie en het inschattingsvermogen bij een huisbezoek". Haar samenvatting: "AI heeft de toekomst, maar de menselijke maat blijft het allerbelangrijkste!"
Wat concreet automatiseerbaar is, per werkstroom
Dossieranalyse
Bij ruim 2 miljoen nieuwe incassodossiers per jaar is de eerste vraag steeds dezelfde: wat staat erin, wat ontbreekt en wat is de volgende stap? Het ordenen en samenvatten van stukken, het signaleren van ontbrekende gegevens en het opstellen van een eerste financieel beeld van de schuldenaar zijn taken die een taalmodel goed aankan. De beoordeling of het dossier klaar is voor een ambtshandeling blijft bij de deurwaarder.
Conceptexploten en dagvaardingen nalopen
Het opstellen van juridische documenten scoort in de schatting van benikeenrobot.nl het hoogst, met 70%. In de praktijk gaat het om het nalopen van concepten: kloppen de partijgegevens, de termijnen, de verwijzingen naar het procesreglement en de kostenposten uit het Btag? Een tweede paar ogen dat niet moe wordt, met de deurwaarder die tekent.
Correspondentie en betalingsregelingen
Standaardbrieven, antwoorden op veelgestelde vragen en een voorstel voor een betalingsregeling laten zich goed voorbereiden. De toon is hier wel gevoelig: de sector registreerde in 2025 volgens de KBvG 1.881 kantoorklachten en 651 agressiemeldingen, beide lager dan in 2024 (2.257 en 771). Elke uitgaande tekst blijft daarom mensenwerk in de eindcontrole.
Jurisprudentie- en tuchtrechtcheck
Vóór een minder gangbare stap is het nuttig te weten wat de Kamer voor Gerechtsdeurwaarders in Amsterdam, en in hoger beroep het Gerechtshof Amsterdam, over vergelijkbare situaties hebben geoordeeld. Dat opzoekwerk is bij uitstek automatiseerbaar, mits elke vondst een bronverwijzing draagt en de deurwaarder de uitspraak zelf leest.
Beslagvrije voet en proportionaliteit
Het berekenen en controleren van de beslagvrije voet (artikel 475da Rv) is rekenwerk met regels. Het besluit of en hoe beslag wordt gelegd, en of dat in verhouding staat tot de situatie, is dat niet. In 2025 werden volgens het jaarverslag 181.039 beslagen op periodieke inkomsten gelegd, 10,6% minder dan in 2024. Ontruimingen stegen juist: 10.443 aangezegd en 3.649 uitgevoerd, respectievelijk 20,3% en 22,8% meer dan in 2024. Bij die ingrijpende stappen is de inschatting ter plaatse doorslaggevend.
Wat niet automatiseerbaar is
Drie dingen blijven bij de mens. Het huisbezoek, met de empathie en het inschattingsvermogen die Bakhuis noemt. De afweging rond de ministerieplicht: of een opdracht in deze vorm moet worden uitgevoerd, of dat er reden is om te weigeren of te overleggen. En de proportionaliteitsafweging bij ingrijpende maatregelen als beslag en ontruiming. Het zijn de taken waarvoor de bevoegdheid en het tuchtrecht bestaan.
Randvoorwaarden voor het kantoor
Wie AI inzet op het niet-ambtelijke deel, moet vier dingen regelen.
Bronverwijzing. Een stelling zonder vindplaats is in de deurwaarderspraktijk onbruikbaar. Elke uitkomst moet terug te voeren zijn op wet, reglement of uitspraak.
Menselijke eindbeoordeling. De deurwaarder tekent en is tuchtrechtelijk aanspreekbaar bij de Kamer voor Gerechtsdeurwaarders. Dat verandert niet door een hulpmiddel.
Wki en registratie. Kantoren die ook incassodienstverlening aanbieden, vallen onder de Wet kwaliteit incassodienstverlening, met registratieplicht bij Justis. De kwaliteitseisen gelden voor geautomatiseerd voorbereide correspondentie net zo goed.
AVG. Dossiers bevatten financiële gegevens en persoonsgegevens van schuldenaren. Waar die gegevens worden verwerkt en door wie, moet vooraf vastliggen.
De sector is klein en gefragmenteerd: 108 kantoren per 1 januari 2026, tegenover 117 in 2024, en 89% daarvan is klein of middelgroot, terwijl de grote kantoren twee derde van de omzet leveren, aldus het KBvG-jaarverslag 2025. Voor een kantoor met enkele deurwaarders is dit geen IT-project, maar een keuze welke werkstroom als eerste aan bod komt. Het jaarverslag merkt op dat digitale voorzieningen een steeds grotere rol spelen in de uitvoering, met het Digitaal Beslagregister, Schuldenwijzer en de SNG-gegevensuitwisseling. AI voor de analyse- en schrijftaken is de volgende laag op die infrastructuur.
Wat LEO hierin doet
LEO, de AI-collega van PrudAI, kent zeven beroepsrollen, waaronder de gerechtsdeurwaarder. In die rol redeneert LEO vanuit de Gerechtsdeurwaarderswet, het Btag, het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering (tenuitvoerlegging en beslag) en de KBvG-verordening beroeps- en gedragsregels. LEO werkt met de landelijke procesreglementen en de Beslagsyllabus, die niet in de ECLI-databank staan, en met twee KBvG-deurwaarderscorpora: tuchtcollege-uitspraken en uitvoeringsdoctrine. Voor tuchtrecht zoekt LEO live in Tuchtrecht.nl, inclusief uitspraken over gerechtsdeurwaarders. Elke stelling draagt een bronverwijzing en de deurwaarder beoordeelt de uitkomst zelf.
Veelgestelde vragen over AI in de deurwaarderspraktijk
Vervangt AI de gerechtsdeurwaarder?
Nee. Ambtshandelingen zijn op grond van artikel 2 van de Gerechtsdeurwaarderswet voorbehouden aan de gerechtsdeurwaarder, en de KBvG-voorzitter noemt AI een hulpmiddel en geen vervanger. Het huisbezoek en de inschatting ter plaatse blijven menselijk.
Welke taken zijn het eerst aan de beurt?
De taken met de hoogste automatiseringsscore in de schatting van benikeenrobot.nl zijn het opstellen van juridische documenten (70%) en het uitbrengen van dagvaardingen (57%). In de praktijk begint een kantoor meestal bij dossieranalyse en het nalopen van concepten, omdat daar veel uren zitten en de deurwaarder de eindcontrole houdt.
Hoe zit het met het tuchtrecht?
De deurwaarder blijft tuchtrechtelijk verantwoordelijk bij de Kamer voor Gerechtsdeurwaarders in Amsterdam, met hoger beroep bij het Gerechtshof Amsterdam. Een hulpmiddel verandert die verantwoordelijkheid niet. Daarom is een bronverwijzing bij elke uitkomst een harde eis.
Mag AI schuldenaren rechtstreeks benaderen?
Communicatie met schuldenaren is volgens de KBvG-voorzitter automatiseerbaar, maar de toon is gevoelig en het kantoor blijft aanspreekbaar. Verstandig is om AI teksten te laten voorbereiden en een medewerker de verzending te laten beoordelen. Voor incassodienstverlening gelden bovendien de kwaliteitseisen van de Wki.
Is dit alleen iets voor grote kantoren?
Nee. Volgens het KBvG-jaarverslag 2025 is 89% van de 108 kantoren klein of middelgroot. Juist daar telt elk bespaard analyse- en schrijfuur, en de keuze voor één werkstroom als startpunt vraagt geen groot IT-project.