Is AI veilig? Zo houdt u regie over uw eigen data

In het kort

AI is niet veilig of onveilig van zichzelf. Het hangt af van de afspraken: waar uw gegevens staan, wie erbij kan, of erop wordt getraind en hoe lang ze worden bewaard.
Met een gratis consumentendienst heeft u die afspraken meestal niet. Met een zakelijke dienst onder een verwerkersovereenkomst wel.
Er zijn drie gangbare routes: een publieke dienst, een zakelijke clouddienst met afspraken, of een open model op eigen servers.
Leg de antwoorden vast in de overeenkomst, niet alleen in een folder.
Bij Prudai staan documenten en gegevens in EU-datacenters van Hetzner: databases op eigen servers, documentbestanden in de objectopslag van Hetzner. Chatverzoeken en de verwerking van kennisbankdocumenten lopen via EU-endpoints van Google en Microsoft.

Is AI veilig voor vertrouwelijke gegevens?

Ja, als u de regie houdt over uw gegevens. Een taalmodel (een large language model, LLM) verwerkt wat u erin stopt: een vraag, een document, een dossier. De vraag is dus niet of het model "veilig" is. De vraag is wat er met die invoer gebeurt.

Vier vragen bepalen het risico:

Waar staan de gegevens? In welk land en bij welke partij worden ze opgeslagen en verwerkt?
Wie kan erbij? Kunnen medewerkers van de leverancier of andere klanten de gegevens zien?
Wordt erop getraind? Gebruikt de leverancier uw invoer om modellen te verbeteren?
Hoe lang blijft het bewaard? Worden vragen en antwoorden opgeslagen, en voor hoe lang?

Weet u die antwoorden niet, dan weet u ook niet of u de AVG naleeft. Wie AI inzet voor persoonsgegevens, blijft verwerkingsverantwoordelijke. De leverancier is dan verwerker (artikel 28 AVG), en daar hoort een verwerkersovereenkomst bij.

Waar zit het risico bij publieke AI-diensten?

Bij een gratis consumentendienst gelden de voorwaarden van de aanbieder, niet de uwe. U heeft geen verwerkersovereenkomst, u weet vaak niet in welk land de gegevens staan, en of uw invoer voor training wordt gebruikt hangt af van instellingen die elke gebruiker zelf moet controleren.

Dat is voor een recept of een vakantieplanning geen probleem. Voor een cliëntdossier, een medisch verslag of een personeelsdossier wel. In de zorg, de advocatuur en bij de overheid is "de aanbieder belooft het" niet genoeg. U moet het kunnen aantonen.

Welke routes zijn er voor veilige AI?

Er zijn drie gangbare routes. Ze verschillen in regie, kosten en beheerlast.

Route	Wie beheert het model?	Afspraken over uw gegevens	Geschikt voor
Publieke dienst (gratis of los abonnement)	De aanbieder	Voorwaarden van de aanbieder, meestal geen verwerkersovereenkomst	Algemene vragen zonder vertrouwelijke gegevens
Zakelijke clouddienst via een EU-endpoint	De cloudleverancier	Verwerkersovereenkomst, keuze van de regio, afspraken over training en bewaren	De meeste organisaties met vertrouwelijke gegevens
Open model op eigen servers	Uw organisatie of uw beheerpartij	Alles in eigen hand	Organisaties met een eigen IT-team en zeer strenge eisen

Zakelijke clouddienst met afspraken

De grote cloudleveranciers bieden taalmodellen aan in een zakelijke omgeving. Microsoft schrijft voor zijn modellen in Azure dat vragen en antwoorden niet beschikbaar zijn voor OpenAI en niet worden gebruikt om modellen te trainen. Bij een standaard implementatie worden ze verwerkt in de geografie die de klant kiest. Google schrijft voor zijn AI-platform dat het klantgegevens niet gebruikt om modellen te trainen zonder toestemming, en legt uit welke instellingen nodig zijn om niets te laten bewaren (zero data retention).

Let op de details. Microsoft verwerkt bij een "Global" implementatie gegevens in elke regio waar het model draait. Google bewaart bij sommige functies, zoals zoeken via Google Search, korte tijd logboeken. De keuze van de instellingen bepaalt dus het resultaat.

Open model op eigen servers

U kunt ook een open-gewichtenmodel zoals Llama, Mistral of Qwen zelf draaien, op eigen hardware of in een afgeschermde cloud. Dan bepaalt u alles zelf: toegang, logging en updates.

Die regie heeft een prijs. U heeft krachtige rekenkracht (GPU's) nodig, mensen die het model beheren en beveiligen, en u loopt vaak achter op de beste modellen. Voor de meeste organisaties weegt dat niet op tegen een goed ingerichte zakelijke clouddienst.

Welke afspraken legt u vast met uw AI-leverancier?

Een folder is geen garantie. Zet deze punten in de verwerkersovereenkomst of de bijbehorende bijlage:

Checklist met vijf afspraken over uw gegevens bij een AI-leverancier: waar de gegevens staan, geen training op uw gegevens, hoe lang vragen en antwoorden worden bewaard, wie er toegang heeft, en welke subverwerkers er zijn.

Locatie: in welke landen worden de gegevens opgeslagen en verwerkt?
Training: de leverancier gebruikt uw gegevens niet om modellen te trainen.
Bewaren: hoe lang worden vragen en antwoorden bewaard, en kan dat nul zijn?
Toegang: wie bij de leverancier kan de gegevens inzien, en onder welke voorwaarden?
Subverwerkers: welke partijen zitten er in de keten, en krijgt u bericht als dat verandert?

Vraag daarnaast naar certificering van het managementsysteem, zoals ISO/IEC 27001, en voor de zorg NEN 7510. Meer over de strategische kant van deze keuze leest u in Private AI in Europa.

Zo werkt het bij Prudai

Prudai draait zelf geen taalmodellen op eigen servers. We hebben de routes hierboven tegen elkaar afgewogen en kozen voor de zakelijke clouddienst, met de opslag in eigen hand:

Opslag: documenten en gegevens van klanten staan in EU-datacenters van Hetzner, in Duitsland en Finland: databases op eigen servers van Prudai, documentbestanden in de objectopslag van Hetzner. Er zit geen hyperscaler tussen.
Taalmodellen: chatverzoeken en de verwerking van documenten in kennisbanken lopen via EU-endpoints van Google Vertex AI en Microsoft Azure OpenAI (resource in Sweden Central). Valt in de chat een model uit, dan neemt een ander model het over, ook via een EU-endpoint.
Training: afgesproken is dat de modelaanbieders uw gegevens niet gebruiken om hun modellen te trainen. Ook Prudai gebruikt uw gegevens niet om modellen te trainen.
Bewaren: de modelaanbieders bewaren prompts en uitvoer niet blijvend. Om antwoorden te versnellen houden ze een kortdurende cache bij (bij Gemini alleen in het werkgeheugen) die na minuten tot hooguit 24 uur verloopt. Bij een signaal van misbruik kan een aanbieder prompts tijdelijk bewaren en laten beoordelen door bevoegde medewerkers. Zero data retention beloven wij daarom niet.
Certificering: Prudai is gecertificeerd volgens ISO/IEC 27001:2022 en NEN 7510-1:2024. Die certificaten gelden voor het managementsysteem van Prudai B.V.

De volledige lijst van subverwerkers en de beveiligingsmaatregelen staan in het Trust Center.

Voor de specialist

Verwerker en subverwerker. Een AI-leverancier die persoonsgegevens voor u verwerkt, is verwerker. Hij mag alleen andere verwerkers inschakelen met uw voorafgaande schriftelijke toestemming (artikel 28, lid 2, AVG). Een algemene toestemming mag, maar dan moet hij u informeren over wijzigingen.
Doorgifte buiten de EER. Komen gegevens buiten de Europese Economische Ruimte, dan gelden de regels voor doorgifte uit hoofdstuk V van de AVG (artikel 44 en verder). Een EU-endpoint verkleint dat risico, maar vraag ook naar beheer- en supporttoegang vanuit andere landen.
DPIA. Gebruikt u AI voor gevoelige persoonsgegevens of op grote schaal, dan is een gegevensbeschermingseffectbeoordeling vaak verplicht (artikel 35 AVG).
Instellingen, niet alleen contracten. Bij Microsoft hangt de verwerkingslocatie af van het type implementatie (standaard, DataZone of Global). Bij Google hangt zero data retention af van instellingen zoals logging van verzoeken en antwoorden, het gebruik van grounding en een uitzondering op de misbruikbewaking.

Veelgestelde vragen

Is ChatGPT veilig voor bedrijfsgegevens?

Dat hangt af van de versie en de afspraken. Bij de gratis consumentenversie heeft u geen verwerkersovereenkomst en beperkte regie. Zakelijke versies en clouddiensten bieden wel contractuele afspraken over training, bewaren en locatie. Controleer die voordat u vertrouwelijke gegevens invoert.

Wat is private AI?

Private AI is een inrichting waarbij uw organisatie bepaalt waar gegevens staan, wie erbij kan en of erop wordt getraind. Dat kan met een eigen model op eigen servers, maar ook met een zakelijke clouddienst onder strikte afspraken.

Blijven mijn gegevens in Nederland?

Niet vanzelf. Vraag uw leverancier in welke landen de gegevens worden opgeslagen en verwerkt, en leg dat vast. Bij Prudai staan documenten en gegevens in EU-datacenters in Duitsland en Finland, en lopen chatverzoeken en de verwerking van kennisbankdocumenten via EU-endpoints.

Wordt mijn data gebruikt om AI te trainen?

Bij zakelijke diensten van Microsoft en Google niet zonder uw toestemming, volgens hun eigen documentatie. Bij Prudai wordt uw data niet gebruikt om Prudai of AI-modellen te trainen. Controleer bij elke leverancier of dit in de overeenkomst staat.

Bronnen

Wat generatieve AI is en hoe u controleert of het klopt, leest u in Wat is generatieve AI?.

Wilt u weten hoe Prudai uw gegevens beschermt? Bekijk het Trust Center of de AI-collega's van Prudai.

Bijgewerkt op 6 oktober 2026

Is AI veilig? En hoe houdt u regie over uw eigen data?